.jpg) |
| Δευκαλίων και Πύρρα, Έργο του Giovanni Maria Bottalla (1635) |
«Έτσι έχει ο μύθος του Δευκαλίωνος. Αυτή η
γενιά των ανθρώπων δεν είναι η πρώτη, αλλά της πρώτης εκείνης γενιάς οι
άνθρωποι όλοι χάθηκαν, αυτοί δε γένος δεύτερο είναι του Δευκαλίωνος που το
πλήθος της παντού αποίκησε. Περί δε εκείνων των ανθρώπων αυτά μυθολογούνται,
ότι μεγάλοι υβρισταί έγιναν και αθέμιτα έργα έπρατταν, ούτε όρκους τηρούσαν
ούτε ξένους φιλοξενούσαν ούτε και ικέτες ανέχοντο, έτσι επήλθε σ’ αυτούς
συμφορά. Αυτή η ίδια γη, πολύ ύδωρ ανέδυε και βροχές μεγάλες έγιναν και οι
ποταμοί τεραστίως διογκώθηκαν και η θάλασσα τόσο πολύ ανέβη, ώστε τα πάντα
σκέπασε το νερό και έτσι χάθηκαν όλοι! Ο Δευκαλίωνας δε, ευσεβής και συνετός,
μόνος των ανθρώπων απέμεινε για (να γεννήσσει) την γενιά τη δεύτερη. Η δε
σωτηρία έτσι έγινε. Μεγάλη λάρνακα (κιβωτός) αυτός είχε και σ’ αυτήν επιβίβασε παιδιά
και γυναίκες. Κατέφθασαν δε και επιβιβάστηκαν (στην κιβωτό επίσης) και χοίροι
και ίπποι και λέοντες κατά γένη και όφεις και ακόμα όλα όσαν την γη μοιράζονται,
πάντα κατά ζεύγη. ο δε (Δευκαλίων) τα δέχθηκε όλα, γιατί μεταξύ τους δεν
εβλάπτοντο, διότι εκ Διός φιλία έγινε μεταξύ τους και σε μια λάρνακα πάντες
έπλευσαν όσο το ύδωρ επικρατούσε. Αυτά ιστορούν οι Έλληνες περί Δευκαλίωνος.» Λουκιανός ‘περί της συριής θεού’ 12.3
Ο Κατακλυσμός του Δευκαλίωνα είναι η αρχαία
ελληνική εκδοχή του κατακλυσμού που
αναφέρεται σε παραδόσεις πολλών αρχαίων πολιτισμών (όπως π.χ. στην χριστιανική
παράδοση με τον κατακλυσμό του Νώε). Κατά τον μύθο την εποχή που στη Θεσσαλία
βασίλευε ο Δευκαλίωνας, ο Δίας αποφάσισε
να καταστρέψει όλη την γενιά των ανθρώπων που ήταν διεφθαρμένη, με εξαίρεση τον δίκαιο βασιλέα και
την γυναίκα του την Πύρρα. Ο Δευκαλίωνας
λοιπόν μετά από συμβουλή του πατέρα του, κατασκεύασε ένα πλοίο συγκέντρωσε τα απαραίτητα εφόδια για
την επιβίωση τους και επιβιβάστηκε στο πλοιάριο μαζί με την γυναίκα του. Στο
μεταξύ ο Δίας ανοίγει τους καταρράκτες του Ουρανού και το έδαφος της
Ελλάδας γεμίζει με νερό και οι άνθρωποι
χάνονται. Για εννέα μέρες και εννέα
νύχτες το βασιλικό ζευγάρι περιφέρεται από τα νερά μέσα στο
πλοιάριο. Την δέκατη όμως ημέρα
προσάραξε στο όρος Όρθρυς ή κατά άλλη εκδοχή στον Παρνασσό ή στον Άθω. Εκεί όταν οι βροχές σταμάτησαν και τα νερά
υποχώρησαν ο Δευκαλίων και η Πύρρα
κατέβηκαν στην ξηρά και το πρώτο πράγμα που έκαναν ήταν θυσία στον Φύξιο Δία
(προστάτης των φυγάδων). Ο θεός που επικαλέστηκε ο θεοσεβής Δευκαλίωνας έστειλε
τον Ερμή για να τους μεταφέρει την
υπόσχεση ότι ο Δίας θα πραγματοποιούσε την
πρώτη ευχή τους. Και η πρώτη ευχή του Δευκαλίωνα και της Πύρρας δεν
ήταν άλλη από το να δώσει και πάλι ζωή ο
Δίας στο ανθρώπινο γένος. Κατά μία άλλη εκδοχή η οποία προέρχεται από την
Φωκίδα ο Δευκαλίωνας και η Πύρρα πήγαν στους Δελφούς και στο ιερό της
Θέμιδας για να εκφράσουν και σ’ αυτή την
ίδια επιθυμία. Η θεά τους άκουσε και
τους απάντησε με τον παρακάτω χρησμό: «Αν ήθελαν να φέρουν στη ζωή νέους
ανθρώπους θα έπρεπε να καλύψουν τα πρόσωπά τους και να ρίχνουν πίσω
από την πλάτη τους τα οστά της μητέρας
τους.» Εκείνοι κατάλαβαν την ερμηνεία
του χρησμού και αφού έκαναν ότι τους έλεγε ο χρησμός άρχισαν να
πετάνε πέτρες πίσω από την πλάτη τους,
αφού αυτές προέρχονταν από τα σπλάχνα
της μάνας Γης. Οι πέτρες που πετούσε ο Δευκαλίωνας μεταμορφώνονταν σε
άνδρες και αυτές που πετούσε η Πύρρα
μεταμορφώνονταν σε γυναίκες. Από την πρώτη δε
πέτρα που πέταξε ο Δευκαλίωνας προήλθε ο Έλληνας, γενάρχης των Ελλήνων. «Ότι από Δευκαλίωνος και Πύρρας Έλλην, εκ
του οποίου Ελλάς και Έλληνες.» Ελλάνικος 1α,4,F.6α - Απολλώνιος Ρόδιος
248.7. Απέκτησαν επίσης και τον Αμφικτύονα, την Πρωτογένεια, την Μελανθώ, τη Θυία
(ή Αιθυία) και την Πανδώρα...
Για τον κατακλυσμό του Δευκαλίωνα υπάρχουν και
άλλες παραλλαγές όπως π.χ. ότι αυτός έγινε όταν βασιλιάς στην Βοιωτία ήταν ο Ωγύγος, πρώτος βασιλιάς της χώρας των Βοιωτών ή κατά τους
Μεγαριείς από τον κατακλυσμό σώθηκε μόνο
ο Μέγαρος ο οποίος κατέφυγε στην κορυφή των Γερανίων. Παρόλα αυτά η εκδοχή του Δευκαλίωνα και της
Πύρρας είναι αυτή που διαδόθηκε ευρύτατα
και επικράτησε όλων των άλλων και κατά την εποχή του Πλούταρχου εμπλουτίστηκε
και με άλλα στοιχεία και λεπτομέρειες που προέρχονται από ασιατικές παραδόσεις και θυμίζουν σε πολλά
σημεία τους την εκδοχή που διηγείται η Βίβλος.