ΟΙ ΓΟΡΓΟΝΕΣ

Γοργόνα, Έργο του John William Waterhouse (1900)

Ο ψαράς και η Σειρήνα,
Έργο του Lord Frederick Leighton (1856-58)

   Με την ονομασία Γοργόνα περιγράφονται μυθικά πλάσματα της θάλασσας με μορφή γυναίκας από τη μέση και επάνω (με κορμό, χέρια και κεφάλι) και με τη μορφή ψαριού από τη μέση και κάτω (με λέπια και ουρά). Οι Γοργόνες εκπροσωπούνται σε μεγάλο βαθμό στη μυθολογία, στη λογοτεχνία και στη λαογραφία γνωστών πολιτισμών. Η ακριβής μορφή μιας Γοργόνας διαφέρει αρκετά από τόπο σε τόπο και από εποχή σε εποχή. Υπάρχουν περιγραφές για γοργόνες όπου οι εμφάνιση τους δεν είναι ούτε ανθρώπου ούτε ψαριού. Άλλες δίνουν την κλασσική μορφή (από την μέση και πάνω ανθρώπου και από την μέση και κάτω ψαριού), αλλά και πάλι διαφέρουν πολύ. Μάλιστα η ουρά της Γοργόνας είναι κάτι που διαφέρει πάρα πολύ στις διάφορες απεικονίσεις, έχουν βρεθεί απεικονίσεις από ουρά ψαριού, άλλες που να είναι πιο κοντά στου δελφινιού και τέλους υπάρχουν Γοργόνες με δύο ουρές (σαν να ήταν πόδια).

   Η πρώτη εμφάνιση σε κείμενα, βρίσκεται στην ελληνική Μυθολογία όπου λέει ότι οι Γοργόνες γεννήθηκαν από τις φλεγόμενες γαλέρες των Τρώων, όπου το ξύλο έγινε σάρκα και αίμα για τις «πράσινες κόρες της θάλασσας».

   Οι αρχαίοι Έλληνες τις καλούσαν Νηρηίδες ή θαλάσσιες Νύμφες (κόρες των νερών) ή Σειρήνες (νύμφες σε απλά ελληνικά σημαίνει «των νέων γυναικών»). Σε αυτές τις αναφορές των Ελλήνων δεν είναι γυναίκες με ουρές ψαριών, αλλά απλά γυμνές γυναίκες που κολυμπούν στη θάλασσα ή βρίσκονται στα βράχια της ακτής ή στις παραλίες και στις όχθες των ποταμών. Στον ελληνικό μύθο υποτίθεται ότι οι Σειρήνες ήταν κατά το μισό γυναίκες και στο άλλο μισό τους πουλιά επειδή είχαν την ιδιότητα να τραγουδούν με ωραία και στεντόρεια φωνή το τραγούδι τους. Τις βλέπουμε σε αναπαραστάσεις αρχαίων Ελληνικών αγγείων να σαγηνεύουν τον Οδυσσέα στην Ιλιάδα με το τραγούδι τους!

   Οι Γοργόνες απεικονίζονται σαν τρομερά θηρία με μάτια άγρια, με φίδια για μαλλιά και με την αποκρουστική γλώσσα τους να κρέμεται έξω από το στόμα τους. Βέβαια πρέπει να έχουμε στο νου μας ότι πρόκειται περί προκατακλυσμιαίων θεοτήτων κι όπως είναι φυσικό οι πιο σύγχρονες θρησκείες φρόντισαν να τις γελοιοποιήσουν είτε να τις αποδυναμώσουν.

   Ο Ησίοδος μας λέει ότι οι Γοργόνες κατοικούσαν μακριά στις εσχατιές της νύχτας πέρα από τον Ατλαντικό ωκεανό, εκεί όπου κατοικούσαν οι Εσπερίδες. Η τοποθέτηση της κατοικίας τους στα δυτικά αναφέρεται σε όλους τους μύθους όπως παρατηρεί ο Στράβων.