.jpg) |
| Απόλλων και Μούσες, Έργο του Simon Vouet (1640) |
Οι Μούσες γεννήθηκαν στην Πιερία, βορειοανατολικά
και όχι μακριά από την κορυφή του Ολύμπου. Γι’ αυτό λέγονται Πιερίδες αλλά και
Ολυμπιάδες: «…'κει που απλώνεται η
θεσπέσια Πιερία, ο τόπος των Μουσών, η σεπτή πλαγιά του Ολύμπου.» Ευριπίδης, Βάκχες 409-410. Ζούσαν στον Όλυμπο,
τραγουδώντας και χορεύοντας κοντά στον πατέρα τους τον Δία, που χαιρόταν να τις
ακούει.
Πολλοί αοιδοί από τον βορειοελλαδικό χώρο έχουν
μητέρες Μούσες: ο Ορφέας και ο Λίνος την Καλλιόπη, ο Υάκινθος την Κλειώ, ο βασιλιάς
της Θράκης Ρήσος την Ευτέρπη. Ακόμη, αναφέρεται ότι η Θάλεια ήταν η μητέρα, από
τον Απόλλωνα των Κορυβάντων, θεοτήτων συνδεδεμένων με τη λατρεία των Μεγάλων
Θεών της Σαμοθράκης. Στα νερά του ποταμού Ελικώνα της Πιερίας οι Μαινάδες της
Πιερίας επιχείρησαν να καθαρθούν μετά τον φόνο του Ορφέα. Ελικώνας, όμως,
ονομάζεται και ένας ορεινός όγκος στη Βοιωτία, φυσικό όριο μεταξύ Βοιωτίας και
Φωκίδας, κατοικία των Μουσών κατά τον Ησίοδο, η οποία τους κληρώθηκε κατά τον
μοίρασμα του κόσμου. Οι Μούσες ήταν 9: Κλειώ (ιστορία), Ευτέρπη (μουσική),
Θάλεια (κωμωδία), Μελπομένη (τραγωδία), Ερατώ (λυρική ποίηση), Τερψιχόρη
(χορός), Πολύμνια (ύμνοι), Ουρανία (αστρονομία), Καλλιόπη (επική ποίηση). Ο
Παυσανίας υποστηρίζει ότι υπήρχαν δύο γενιές Μουσών, όπου στην πρώτη γενιά ήταν
3 και ήταν κόρες του Ουρανού και της Γαίας, και στη δεύτερη, ήταν 9 και ήταν
κόρες του Δία και της Μνημοσύνης. Οι αρχαιότερες Ελικωνιάδες Μούσες ήταν οι
εξής: Μνήμη (μνήμη), Μελέτη (μελέτη), Αοιδή
(τραγούδι). Η ποιητική τέχνη χρειάζεται και τις τρεις αυτές Μούσες, χρειάζεται
τον συνδυασμό του τραγουδιού, της μνήμης και της μελέτης. Γιατί για να τραγουδήσεις
χρειάζεται πρώτα μνήμη και μετά μελέτη (άσκηση). Ενώ στους Δελφούς λάτρευαν 3 άλλες
μούσες, την Νήτη, την Μέση και την Υπάτη, οι οποίες παραλληλίζονται με τις τρεις
χορδές της λύρας. Επίσης ο όρος «μούσα» χρησιμοποιείται συχνά σήμερα για να δείξει
ότι κάποιος (συνήθως κάποια), εμπνέει κάποιον.